Κύριε Υπουργέ, αρχικά θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε θερμά για την παραχώρηση της σημερινής συνέντευξης στο ομογενειακό μέσο Hephaestus Wien.
Θα ξεκινήσουμε με μία επίκαιρη ερώτηση σχετικά με τα ΙΕΚ, τα οποία πλέον μετονομάστηκαν σε ΣΑΕΚ. Πέρα από την τροποποίηση του ονόματος, τι αλλάζει ουσιαστικά για την εν δυνάμει σπουδάστρια και σπουδαστή;Πώς μεταφράζεται αυτή η μεταρρύθμιση σε ποιοτικότερη εκπαίδευση και καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές;
Η μετονομασία των ΙΕΚ σε Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης δεν ήταν μια τυπική αλλαγή ονομασίας, αλλά μια ουσιαστική μεταρρύθμιση που εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Αποτελεί ταυτόχρονα μέρος της συνολικής στρατηγικής της Κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού για μια εκπαίδευση πιο σύγχρονη, πιο εξωστρεφή και πιο άμεσα συνδεδεμένη με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Έναν στόχο στον οποίο είμαστε απολύτως προσηλωμένοι.
Στην πράξη, περνάμε σε ένα πιο δυναμικό μοντέλο: οι οδηγοί κατάρτισης επικαιροποιούνται διαρκώς, ενισχύεται η πρακτική άσκηση και η επαφή με το πραγματικό επαγγελματικό περιβάλλον, ενώ δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στις δεξιότητες και στην πιστοποίηση των προσόντων. Παράλληλα, ενδυναμώνεται η σύνδεση με επιχειρήσεις και παραγωγικούς φορείς, ώστε η κατάρτιση να αποκτά ουσιαστικό αντίκρισμα.
Για τους καταρτιζόμενους αυτό μεταφράζεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: σπουδές με ουσία, καλύτερη προετοιμασία για την αγορά εργασίας και περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης.
Ως Υφυπουργός αρμόδιος για την Επαγγελματική Εκπαίδευση, την Κατάρτιση και τη Δια Βίου Μάθηση, μέλημά μου είναι οι ΣΑΕΚ να αποτελέσουν έναν ισχυρό και αξιόπιστο δρόμο επαγγελματικής εξέλιξης, ισότιμο με κάθε άλλη εκπαιδευτική διαδρομή.
Όσον αφορά στα Πρότυπα Επαγγελματικά Λύκεια (ΠΕΠΑΛ), τα οποία παρουσιάζονται ως ένα νέο μοντέλο για την τεχνική εκπαίδευση. Πώς μπορεί αυτός ο θεσμός να αλλάξει την αντίληψη που υπάρχει στην κοινωνία ότι η επαγγελματική εκπαίδευση είναι μια επιλογή «δεύτερης κατηγορίας»; Τι θα συμβουλεύατε τους μαθητές και τις μαθήτριες που σκέφτονται να επιλέξουν να φοιτήσουν σε ένα ΠΕΠΑΛ;
Τα Πρότυπα Επαγγελματικά Λύκεια αποτελούν μια στοχευμένη προσπάθεια ποιοτικού εκσυγχρονισμού της επαγγελματικής εκπαίδευσης και εντάσσονται στον συνολικό σχεδιασμό του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για μια πιο αποτελεσματική εκπαιδευτική διαδρομή.
Τα Π.ΕΠΑ.Λ. λειτουργούν ως ένα πρότυπο μοντέλο. Ένα «εργαστήριο» καλών πρακτικών, μέσα από το οποίο μπορούμε να δοκιμάσουμε, να αξιολογήσουμε και να επεκτείνουμε ό,τι αποδίδει σε όλο το φάσμα της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Το πιο σημαντικό όμως είναι το μήνυμα που εκπέμπουν: ότι η επαγγελματική εκπαίδευση δεν είναι επιλογή δεύτερης κατηγορίας, αλλά μια συνειδητή, ποιοτική και ισότιμη επιλογή με άμεση επαγγελματική προοπτική.
Στην πράξη, τα Π.ΕΠΑ.Λ. λειτουργούν με μια νέα φιλοσοφία. Η ίδρυσή τους συνδέεται άμεσα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, μέσα από τα Συμβούλια Σύνδεσης με την Παραγωγή και την Αγορά Εργασίας, ώστε οι ειδικότητες να ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες τόσο τοπικές, περιφερειακές όσο και εθνικές.
Παράλληλα, εφαρμόζουμε ένα νέο, πολυεπίπεδο μοντέλο διοίκησης που διασφαλίζει συνεχή αξιολόγηση, ευελιξία και βελτίωση. Ενισχύονται τα προγράμματα σπουδών, αναβαθμίζονται οι υποδομές με σύγχρονο εργαστηριακό εξοπλισμό, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην επιλογή και συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Σημαντικό στοιχείο είναι και η λειτουργία ολιγομελών τμημάτων, που επιτρέπει πιο ουσιαστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στη μάθηση. Οι απόφοιτοι αποκτούν πτυχίο επιπέδου 4 με σαφή επαγγελματικά δικαιώματα, ενώ έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν στο Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας για την απόκτηση πτυχίου επιπέδου 5.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα παραπάνω τα Π.ΕΠΑ.Λ. συνδυάζουν ένα ισχυρό υπόβαθρο γενικής παιδείας με σύγχρονη επαγγελματική κατάρτιση, κάτι που είναι ελπιδοφόρο και απαραίτητο για έναν νέο άνθρωπο που θέλει να έχει επιλογές.
Μάλιστα θέλω να τονιστεί ότι τα Π.ΕΠΑ.Λ. δεν απευθύνονται σε λίγους ή σε «άριστους». Απευθύνονται σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες που θέλουν να αποκτήσουν ουσιαστικές δεξιότητες σε τομείς όπως η πληροφορική, η ενέργεια, η ναυτιλία ή ο πρωτογενής τομέας και να συνδεθούν πιο γρήγορα και πιο ουσιαστικά με την αγορά εργασίας.
Αν είχα να δώσω μια συμβουλή σε έναν νέο άνθρωπο, θα ήταν απλή: να επιλέξει χωρίς προκαταλήψεις, με βάση τα ενδιαφέροντα και τις φιλοδοξίες του. Σήμερα, η επαγγελματική εκπαίδευση δεν είναι «δεύτερη επιλογή», αλλά μία ακόμη επιλογή εξίσου δυνατή, που στοχεύει στην επιτυχία.
Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας δίνουν τη δυνατότητα σε πολλούς ενήλικες να επιστρέψουν στην εκπαίδευση. Υπάρχει σχεδιασμός για περαιτέρω ενίσχυση του θεσμού ώστε να φτάσει σε περισσότερους πολίτες, ανεξαρτήτως ηλικίας και κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου;
Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας αποτελούν έναν από τους πιο ουσιαστικούς και βαθιά ανθρώπινους θεσμούς της εκπαίδευσης. Γιατί στην πράξη δεν προσφέρουν απλώς γνώση, αλλά παρέχουν τη δυνατότητα σε έναν άνθρωπο να κάνει μία νέα αρχή, να ξαναπιστέψει στον εαυτό του και να ανοίξει έναν νέο δρόμο.
Στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού υπάρχει σαφής προτεραιότητα για την ενίσχυση του θεσμού. Και αυτό δεν είναι θεωρία, είναι ήδη πράξη. Κατά τη διάρκεια της θητείας μας προχωρήσαμε στην ίδρυση και λειτουργία νέων Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας, όπως στην Ηράκλεια Σερρών και στον Ασπρόπυργο, ενισχύοντας την παρουσία του θεσμού τόσο στην περιφέρεια όσο και σε περιοχές με αυξημένες κοινωνικές ανάγκες.
Παράλληλα, επιταχύνθηκε η διαδικασία στελέχωσης των ΣΔΕ για το σχολικό έτος 2025–2026 και θεσπίστηκε νέος κανονισμός λειτουργίας, έχοντας ως αποτέλεσμα ένα πιο σύγχρονο, ευέλικτο και αποτελεσματικό πλαίσιο εκπαίδευσης ενηλίκων.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην ένταξη ευάλωτων ομάδων, με τη λειτουργία τμημάτων σε ειδικούς χώρους, όπως καταστήματα κράτησης ή δομές φιλοξενίας, αλλά και στην παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών συμβουλευτικής, ψυχοκοινωνικής στήριξης και επαγγελματικού προσανατολισμού.
Ταυτόχρονα, ενισχύουμε τη σύνδεση των ΣΔΕ με την κοινωνία και την οικονομία, μέσα από συνεργασίες με δήμους, περιφέρειες, τη ΔΥΠΑ και τοπικές επιχειρήσεις, ώστε οι εκπαιδευόμενοι να αποκτούν όχι μόνο γνώσεις, αλλά και πραγματική προοπτική.
Όλοι μας στο υπουργείο και φυσικά εγώ προσωπικά, εργαζόμαστε συστηματικά για να αλλάξουμε μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη: ότι η επιστροφή στο σχολείο είναι κάτι που «στιγματίζει». Το αντίθετο ισχύει. Είναι πράξη δύναμης, γιατί τελικά, τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας δεν είναι μια δεύτερη επιλογή. Είναι μια δεύτερη αρχή και καμία κοινωνία δεν μπορεί να προχωρήσει αν δεν δίνει στους ανθρώπους της τη δυνατότητα να ξεκινήσουν ξανά.
Σε σχέση με την επαγγελματική κατάρτιση, η αγορά εργασίας αλλάζει γρήγορα. Ποιες είναι σήμερα οι ειδικότητες που έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση και προσφέρουν πραγματικές ευκαιρίες απασχόλησης στους αποφοίτους των ΣΑΕΚ;
Σήμερα παρατηρούμε αυξημένη ζήτηση σε συγκεκριμένους τομείς, όπως:
- ψηφιακές τεχνολογίες και πληροφορική,
- τεχνικά επαγγέλματα (ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, αυτοματισμοί),
- ενέργεια και πράσινες τεχνολογίες,
- τουρισμός και φιλοξενία,
- υγεία και φροντίδα.
Η στρατηγική μας βασίζεται στη συνεχή παρακολούθηση των αναγκών της αγοράς, ώστε τα προγράμματα των ΣΑΕΚ να προσφέρουν πραγματικές ευκαιρίες απασχόλησης. Αυτό αποτυπώνεται και στα στοιχεία της φοίτησης: ειδικότητες όπως Βοηθός Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας, Τεχνικός Μαγειρικής Τέχνης – Chef, Τεχνικός Εφαρμογών Πληροφορικής και Τεχνικός Μηχανοτρονικής Οχημάτων παρουσιάζουν σταθερά υψηλή συμμετοχή, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνεται η κατοχύρωση επαγγελματικών δικαιωμάτων για τους αποφοίτους.
Παράλληλα, αναπτύσσουμε νέες δυναμικές πρωτοβουλίες όπως οι Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ακαδημία Φαρμάκου στην Τρίπολη, η οποία συνδέει άμεσα τη μάθηση με την παραγωγή, προσφέροντας δωρεάν φοίτηση, αμειβόμενη πρακτική και πραγματικές προοπτικές απασχόλησης.
Δράσεις όπως ο Εθνικός Διαγωνισμός Δεξιοτήτων και το Euroskills αναδεικνύουν στην πράξη την αξία της επαγγελματικής εκπαίδευσης, δίνοντας τη δυνατότητα σε νέους να δοκιμάσουν τις δεξιότητές τους και να διακριθούν σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για τους σπουδαστές, όλα αυτά μεταφράζονται σε ουσιαστικότερες σπουδές και σε μια ξεκάθαρη γέφυρα προς την αγορά εργασίας, όπου οι δεξιότητες που αποκτούν είναι ακριβώς αυτές που χρειάζονται για να βρουν θέση σε πολύ σημαντικούς και αναπτυσσόμενους τομείς της οικονομίας.
Η πράσινη οικονομία και η ψηφιακή μετάβαση δημιουργούν νέες ανάγκες σε δεξιότητες. Πώς ενσωματώνονται αυτές οι αλλαγές στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης;
Η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση βρίσκονται στον πυρήνα της αναβάθμισης της επαγγελματικής κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, ενσωματώνονται νέες ειδικότητες, αναβαθμίζονται τα προγράμματα σπουδών με σύγχρονες ψηφιακές δεξιότητες και ενισχύονται οι συνεργασίες με επιχειρήσεις και φορείς καινοτομίας, ώστε οι απόφοιτοι να είναι έτοιμοι για τα επαγγέλματα του μέλλοντος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους Οδηγούς Κατάρτισης των ΣΑΕΚ και του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας. Μέσα από τη συστηματική επικαιροποίηση των ειδικοτήτων και την ανάπτυξη νέων οδηγών, οι καταρτιζόμενοι εξοικειώνονται με σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες και βιώσιμες πρακτικές.
Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, ιδιαίτερα σε τομείς που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Στόχος είναι η διαμόρφωση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού, ικανού να υποστηρίξει τη μετάβαση των επιχειρήσεων σε ένα πιο βιώσιμο και τεχνολογικά εξελιγμένο μοντέλο λειτουργίας.
Με άλλα λόγια, η εκπαίδευση δεν είναι πλέον μόνο θεωρητική ή πρακτική· είναι στρατηγικά σχεδιασμένη ώστε οι απόφοιτοι να γίνουν ενεργοί παράγοντες της πράσινης και ψηφιακής οικονομίας.
Έχοντας διατελέσει Υφυπουργός Εξωτερικών για τον Απόδημο Ελληνισμό, έχετε σπουδαία εμπειρία στα ζητήματα που αφορούν την ομογένεια. Με ποιον τρόπο αυτή η εμπειρία επηρεάζει σήμερα τις πολιτικές σας στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού;
Η εμπειρία μου με τον Απόδημο Ελληνισμό μου έμαθε ότι η ελληνική παιδεία και η ελληνική γλώσσα δεν είναι απλώς μαθήματα, αλλά καθρέφτες ψυχής και γέφυρες ταυτότητας. Τα ελληνόπουλα σε κάθε ήπειρο κουβαλούν μέσα τους τη γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό μας και αυτή τη ζωντανή παράδοση οφείλουμε να τη διαφυλάττουμε ως κόρην οφθαλμού.
Στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού χτίζουμε πολιτικές που στηρίζουν αυτή τη φλόγα: ενισχύουμε τα ελληνικά σχολεία, συνεργαζόμαστε με τις κοινότητες της ομογένειας και δημιουργούμε προγράμματα εκπαίδευσης που δίνουν πρόσβαση σε ποιοτική μάθηση και σύνδεση με την Ελλάδα.
Στις πρόσφατες επισκέψεις μου, όπως στο Μόναχο για τα εγκαίνια του νέου ελληνικού σχολείου, είδα τη γλώσσα να ενώνει γενιές και να αναπτύσσεται η ταυτότητα των παιδιών με ζωντανό τρόπο. Παρόμοια, λειτουργεί και η συνεργασία με τις ελληνικές παροικίες όπως π.χ. στην Αίγυπτο, επιβεβαιώνοντας ότι η παιδεία είναι ο πυρήνας του πολιτισμού μας και του δεσμού με την πατρίδα. Και αυτό δεν το κάνουμε σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά στην πράξη.
Σε αυτό το σημείο θέλω να αναφέρω μια σημαντική πρωτοβουλία που αφορά στη σταθερότητα και στην ποιότητα της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης μέσω της επέκτασης του ειδικού επιμισθίου για τους εκπαιδευτικούς και στο πέμπτο έτος της απόσπασής τους, αλλά και στη θέσπιση πενταετούς θητείας των Συντονιστών Εκπαίδευσης Εξωτερικού με επιμίσθιο, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό εμπειρία και συνέχεια στις σχολικές μονάδες.
Πιστεύετε ότι η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για νέους Έλληνες του εξωτερικού να επιστρέψουν και να επενδύσουν επαγγελματικά στην Ελλάδα;
Η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση· είναι μια στρατηγική επένδυση στο μέλλον της χώρας. Όταν η Ελλάδα διαθέτει σύγχρονες δομές κατάρτισης, όταν προσφέρει ανταγωνιστικές δεξιότητες και δημιουργεί πραγματικές ευκαιρίες απασχόλησης, τότε γίνεται ένας τόπος όπου οι νέοι που βρίσκονται στο εξωτερικό μπορούν να φανταστούν το μέλλον τους και να επιλέξουν να επιστρέψουν.
Οι ΣΑΕΚ, τα Πρότυπα Επαγγελματικά Λύκεια και οι νέες Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης προσφέρουν προσόντα αναγνωρισμένα στην αγορά εργασίας, συνδέουν τη μάθηση με την πράξη και ενσωματώνουν δεξιότητες ψηφιακής και πράσινης οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι η επένδυση στη γνώση και στην κατάρτιση των νέων δεν είναι μόνο ατομική επιλογή, είναι επένδυση στην ανάπτυξη της χώρας, στη δημιουργία ισχυρού ανθρώπινου δυναμικού και στην αναζωογόνηση των τοπικών κοινωνιών.
Με άλλα λόγια, η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης καθιστά την Ελλάδα έναν επιπρόσθετο ελκυστικό προορισμό για τους νέους της ομογένειας και της διασποράς, δίνοντάς τους όχι μόνο επαγγελματικές ευκαιρίες, αλλά και το κίνητρο να επιστρέψουν και να επενδύσουν δημιουργικά στη χώρα τους.
Ποιο είναι το μήνυμά σας προς τους Έλληνες της Βιέννης και γενικότερα της Ευρώπης που κρατούν ζωντανή την ελληνική γλώσσα, την παιδεία και την πολιτιστική μας ταυτότητα στο εξωτερικό;
Το μήνυμά μου προς όλους τους Έλληνες της Βιέννης, αλλά και της Ευρώπης, είναι απλό και καθαρό: η προσπάθειά σας να κρατάτε ζωντανή τη γλώσσα, την παιδεία και τον πολιτισμό μας είναι ανεκτίμητη. Μέσα από τα σχολεία, τις πολιτιστικές δραστηριότητες, τις γιορτές και τις κοινότητες, δίνετε συνέχεια στην ελληνική παράδοση και διδάσκετε στα παιδιά μας την ιστορία μας και τις αξίες μας.
Ως Υφυπουργός Παιδείας θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι η ελληνική πολιτεία θα είναι πάντα κοντά σας, όχι μόνο με λόγια, αλλά με έργα και ευκαιρίες συνεργασίας. Στηρίζουμε τα ελληνικά σχολεία και τις δομές που διατηρούν τη γλώσσα και την πολιτιστική μας κληρονομιά, ενώνοντας την ομογένεια με την πατρίδα. Συνεχίστε, όπως εδώ και τόσα χρόνια ορθά πράττετε, να μεταδίδετε στα παιδιά μας τη γνώση, την ταυτότητα και την περηφάνια για τις ρίζες τους. Κάθε βήμα που κάνετε κρατώντας ζωντανή την ελληνική παιδεία είναι ένα βήμα για ένα πιο δυνατό και ενωμένο ελληνικό μέλλον, από όπου κι αν βρίσκεστε.
Μπορείτε να δείτε την συνέντευξη στον σύνδεσμο: https://hephaestuswien.com/interview-kostas-vlasis-04-26/
